Saida mak Preskrisaun?

Etimolojikamente, liafuan ida preskrisaun ne’e ita adopta husi lian Portugés, prescrição katak hahalok ka efeitu ida husi saida mak hakerek ona (pre-escrever) maibé labele haluha mós katak termu ida ne’e rasik fali mai husi Lian Latina praescriptiōne ne’ebé ho signifikadu hanesan iha lian Portugés. Preskrisaun ne’e mak forma husi direitu ida-nia rohan ka direitu ida-nia ekstinsaun.

Iha Direitu romanu-jermániku, preskrisaun mak institutu ida ne’ebé regula direitu ba intenta asaun judisial ne’ebé lakon ona tanba tempu ne’ebé determinadu to’o ona. Ho maneira seluk karik bele haree katak preskrisaun ne’e, interrompe possibilidade ema ida nian atu eziji judisialmente ba direitu ida. Iha óptika Direitu Komparadu nian, preskrisaun ne’e bele ekipara ho limitation period (períodu ba limitasaun) ne’ebé ezisti iha Common Law, tanba ne’e labele konfundi ho liafuan ida prescription iha lian Inglés eh! Ida ne’e tanba refere ba fali reseita médiku nian no la iha ligasaun ho área ida ne’ebé ita ko’alia hela.

Direitu Sivíl haktuir klaru kedas liuhusi previzaun iha artigu 289º, 291º no artigu 318.º Kódigu Sivil nian. Rejime jurídiku ida kona-ba preskrisaun ne’e mak rejime obrigatóriu ida ne’ebé ita labele haketak husi parte sira iha negósiu jurídiku nian.

Benefisiáriu husi preskrisaun ne’e iha direitu atu kontra ezersisiu ba direitu ne’ebé preskreve ona. Maibé, se liu ona prazu ba preskrisaun ne’e, benefisiáriu ne’e kumpri de’it ona obrigasaun ida preskreve ona ne’e, ho ninia koñesimentu ba dekursu husi prazu ba preskrisaun nian, nia labele iha loron ikus alega katak kumpri ona la ho loloos. Preskrisaun ne’e konsideradu nu’udar eksesaun perentória iha ne’ebé ninia verifikasaun determina absolvisaun husi pedidu ruma iha asaun judisial sira.

Presiza hatene mós katak prazu ordináriu ba preskrisaun nian mak tinan rua-nulu (20) nu’udar artigu 300.º Kódigu Sivil prevé. Aleinde ne’e, lejisladór sira mós estabelese prazu espesial sira iha ne’ebé bolu naran preskrisaun prezuntiva sira (ba kazu sira purezemplu preskrisaun ba tinan lima, fulan neen, tinan rua ne’ebé prevé iha artigu sira hanesan 301.º, 307.º no 308.º iha Kódigu Sivil nian. Prazu ba preskrisaun ne’e hahú husi momentu ida ne’ebé direitu ida bele ezerse ona, independentemente husi alterasaun husi direitu ne’e-nia na’in. Prazu ida ne’e rasik bele suspende ka interrompe; bainhira iha períodu ida verifika katak labele inklui iha kontajen ba prazu preskrisaun nian, iha interrupsaun nian fali bainhira durante tempu naruk la uza direitu ne’e no kontajen ba prazu integral nian hahú husi atu ka hahalok ida ne’ebé determina interrupsaun ida. Seidauk kumprende didi’ak saida mak preskrisaun? Bele hato’o imi-nia lia husun sira iha koluna komentáriu!

One response to “Saida mak Preskrisaun?”

Leave a Reply