Sistema Transportasaun iha Lisboa, Portugal

Sistema transportasaun

Lisboa, nu’udar sidade kapitál Portugal nian mak sidade boot ida iha Europa osidentál ne’ebé iha sistema transportasaun públika modernu, organizadu no efisiénte. Ba ema ne’ebé atu mai hela, servisu ka estuda iha Lisboa, transportasaun públika sei sai parte importante hosi moris lorloron nian.

Bainhira ema foin to’o iha sidade ida ne’e, buat ida ne’ebé halo ema hakfodak mak rede transportasaun ne’ebé luan no interligadu entre munisípiu no konsellu oioin iha Região Metropolitana de Lisboa nian.

Rede Transportasaun Ne’ebé Interligadu

Sistema transportasaun públika iha Lisboa kompostu hosi meiu transportasaun oioin ne’ebé servisu hamutuk atu garante movimentasaun ema nian.

Metro Lisboa mak meiu transportasaun ne’ebé rápidu liu ne’ebé populasaun sira bele uza. Rede metro ne’e liga área importante sira hanesan Aeroportu Humberto Delgado, Baixa-Chiado, Marquês de Pombal, Saldanha, Oriente, Campo Grande no fatin komersiál no turístiku barak tan. Metro sai alternativa importante ba ema ne’ebé hakarak evita tránzitu iha sidade laran.

Aleinde metro, iha mós rede autokarru públiku ne’ebé operadu hosi Carris. Autokarru sira liga bairru ne’ebé dala ruma la hetan asesu direta hosi metro. Rede ida-ne’e permite ema sira to’o ba maioria fatin iha Lisboa no área viziña sira.

Transportasaun seluk ne’ebé sai símbolu Lisboa nian mak elétriku ka tram. Elétriku famozu hanesan Liña 28 sai atrasaun turístika importante tanba nia atravessa área istórika sira hanesan Graça, Alfama, Baixa no Estrela. Maske atraksaun turístika, elétriku sira kontinua desempeña papel importante iha mobilidade urbana nian.

Komboiu mós importante tebes iha sistema transportasaun metropolitana nian. Operadora Comboios de Portugal (CP) liga Lisboa ho Sintra, Cascais, Azambuja no Setúbal. Ema barak tebes mak uza komboiu lorloron atu ba servisu no eskola.

Tanba Mota-boot Tejo hafahe área metropolitana Lisboa nian ba parte rua, transportasaun akuátiku mós importante tebes no ró sira liga Lisboa ho Almada, Barreiro, Seixal no Montijo. Meiu transportasaun ida-ne’e ajuda tebes komunidade sira ne’ebé hela iha parte sul nian atu hetan asesu ba sidade Lisboa ho lailais.

Lisboa Nu’udar Sentru ba Rejiaun Metropolitana

Aspetu ida ne’ebé halo sistema transportasaun Lisboa la hanesan ho sidade sira seluk, mak ninia integrasaun metropolitana. Katak, Lisboa la’ós de’it sai fatin servisu sidadaun ne’ebé hela iha kapitál laran, maibé ba ema rihun ba rihun ne’ebé tama no sai hosi sidade ne’e loroloron. Munisípiu sira hanesan Sintra, Cascais, Oeiras, Amadora, Loures, Almada, Seixal, Barreiro no Setúbal kontribui ho númeru utilizadór transportasaun públika ne’ebé aas tebes. Ema hirak be hela iha munisípiu sira-ne’e mak barak ba servisu ka estuda iha Lisboa.

Tanba realidade ne’e, sistema transportasaun responde ba nesesidade movimentasaun ne’ebé aas lorloron. Rede metro, autokarru, komboiu no ró sira servisu ho liña koordenasaun ida atu fasilita ligasaun entre área sira ne’e. Ba estudante internasionál, traballadór migrante no turista sira, integrasaun ida-ne’e halo Lisboa sai sidade ida ne’ebé fásil atu movimenta ba mai.

Oinsá Atu Hetan Kartaun Transportasaun?

Atu uza transportasaun públika iha Lisboa, presiza iha kartaun transportasaun. Kartaun ida-ne’e bele trata iha kioske ofisiál iha estasaun metro (di’ak liu sosa iha ne’e), balkaun atendimentu ka fatin autorizadu sira. Kartaun temporáriu ka provizóriu ne’ebé baibain ema vizitante no turista sira uza ne’e bele sosa no karrega ho billete singulár ka saldu monetáriu tuir nesesidade iha mákina espesífiku ne’ebé besik iha estasaun metro nian, bele uza kartaun ka osan baibain hodi selu iha mákina refere. Maibé karrega dala ida ba mai ne’e viajen dala ida de’it agora folin € 1,9, se atu ba mai fatin barak, entaun sei lakon osan barak.

Kartaun provizóriu

Aleinde ne’e, bele mós halo kartaun definitivu ida, no atu trata kartaun ida-ne’e, presiza preenxe formulariu, entrega fotografia ida no selu taxa emisaun (ha’u nia kazu, selu € 12). Kartaun ida ne’e mak di’ak liu, tanba bele hetan asesu ba pakote mensal sira ne’ebé baratu liu.

Kartaun navegante

Kartaun definitivu

Ho kartaun definitivu ne’e, di’ak liu ativa Pakote Mensal Navegante, ho ida ne’e , utilizadór sira bele karrega pakote mensal ne’ebé bele uza iha transportasaun públika sira iha Região Metropolitana Lisboa, hahuu husi autokarru, metro, ró, elétriku no komboiu urbanu. Pakote mensal metropolitanu folin 40 euro ba fulan ida, hanesan hela halo pakote internet iha Timor-Leste agora daudaun. Ba estudante sira, katuas-ferik sira no grupu espesiál balu (hanesan antigu kombatente, nst), bele iha mós benefísiu ka deskontu ne’ebé determinadu hosi autoridade transportasaun kompetente (maibé ida ne’e favorese liu sidadaun portugés sira).

Maske sistema ne’e dezenvolve di’ak ona, dalabarak oras sira hanesan dadeersan ka lorokraik, liuliu bainhira ema ba servisu no fila hosi servisu, metro no komboiu balu bele nakonu tebes ho pasajeirus, dalabalun, iha mós atrazu no greve.

Komparasaun Entre Sistema Transportasaun iha Lisboa no Timor-Leste

Bainhira kompara sistema transportasaun iha Lisboa ho sistema transportasaun iha Timor-Leste, diferensa boot ida mak bele haree iha organizasaun no efisiénsia servisu nian. Loos dunik, katak ita foin ukun-an, maibé iha buat lubuk ida ne’ebé mak di’ak ba ita atu la’o tuir, purezemplu, iha Lisboa, transportasaun públika sira hanesan autokarru, metro, ró, elétriku no komboiu urbanu integra hamutuk iha rede ida-ne’ebé planeadu di’ak. Ho kartaun Navegante ida de’it, utilizadór bele ho fásil liu muda hosi meiu transportasaun ida ba meiu seluk ho no la presiza hanoin kona-ba selu tarifa foun iha kada mudansa trajetu.

Iha Díli, sistema transportasaun públika sei depende liu ba mikrolete sira, maske folin transporte nian baratu liu duké iha Lisboa, efisiénsia servisu nian sei sai dezafiu boot ida. Mikrolete sira dala barak para iha fatin ne’ebé pasajeiru hakarak tun ka sae, no ida-ne’e halo tempu viajen nian sai kleur liu. Aleinde ne’e, velosidade ne’ebé neineik no laiha oráriu regulár fó impaktu direta ba pontualidade utilizadór sira.

Konsekuénsia hosi situasaun ida-ne’e mak ema barak iha Timor-Leste hili atu uza transporte privadu hanesan motór no kareta. Númeru veíkulu privadu ne’ebé aumenta kada tinan lori mós ba problema seluk hanesan engarrafamentu iha estrada sira no númeru asidente rodoviáriu ne’ebé sa’e maka’as, liuliu iha área urbana hanesan Díli.

Iha sorin seluk, maske kustu transportasaun iha Lisboa karun liu, utilizadór sira hetan benefísiu boot liuhosi sistema pakote mensal nian. Ho pakote mensal ida, ema bele uza transportasaun públika iha área metropolitana tomak sein gastu adisionál ba kada viajen  Tanba ne’e, kustu ne’ebé aas liu kompensa ona ho efisiénsia, rapidés no previzibilidade sistema nian.

Hanesan esperiénsia pesoál ida, ha’u hela iha sidade Barreiro, iha Distritu Setúbal nian, ha’u bele ba Universidade Lisboa nian, maske tenke hakur Mota-boot Tejo (kilómetru 54 hosi ponte, ka maizumenus kilómetru 18 se uza ró no metro. Molok to’o ba Terminal Fluvial Barreiro nian, hau sa’e uluk lai autokarru TCB (Transportes Coletivos do Barreiro). Depoizde ne’e, hau sa’e ró hodi hakur Mota-boot Tejo no tun iha estasaun metro Terreiro do Paço. Hosi ne’ebá mak hau kontinua viájen liuhosi Metro Liña Azul to’o estasaun Marquês de Pombal, no depois mak troka fali ba Liña Amarela atu tun iha Cidade Universitária, ne’ebé sai estasaun ikus ba lokalizasaun universidade nian. Maski trajetu ne’e envolve mudansa meiu transportasaun barak, hau sempre to’o tuir oráriu tanba sistema tomak organiza di’ak ona ho oráriu no ligasaun ne’ebé planeadu di’ak.

Lee mós artigu ida ne’e: Oras Timor Nian

Leave a Reply