Diferensa entre Defensór Públiku no Advogadu.

Defensór públiku

Defensor públiku ho advogadu ne’e hanesan de’it ka? Ne’e mak kestaun ida ne’ebé halo ema barak konfunde. Baibain, defensor públiku sira koñesidu nu’udar “advogadu sira ne’ebé Estadu mak fornese ka prepara”. Entretantu afirmasaun ida ne’e la sala, tanba atividade iha área advokasia no defensória públika nian ne’e kuaze hanesan iha pontu barak, maibé teknikamente afirmasaun ida leten ne’e laduun loos.

Liafuan ida “advogadu” ne’e ninia orijen mai husi Lian Latina husi termu “advocatus,” ne’ebé forma husi kombinasaun entre liafuan “ad” (ne’ebé signifika “ba” ka “iha diresaun ba“) no “vocatus” (ne’ebé signifika “tama”). Tanba ne’e, “advogadu” mak ema ne’ebé tama ba atu fornese asisténsia jurídika ka reprezenta ema seluk iha asuntu jurídiku ruma. Liafuan no profisaun “advogadu” iha nia istória ne’ebé naruk tebes, ne’ebé orijina iha sistema jurídika Roma Antiga nian, no ikusmai sai tiha iha liafuan ida ne’ebé komún iha Lian barbarak, inklui Lian Tetun liuhusi Lian Portugés.

Haree ba natureza konstitusional husi profissaun rua ne’e mak ita foin hatene katak afinal la hanesan, iha artigu 135.º (kona-ba Advogadu sira) prevé katak Ezersísiu asisténsia jurídiku no judisiáriu ne’e interese sosiál nian, tan ne’e advogadu no defensór sira tenke hala’o sira-nia knaar tuir Prinsípiu ida-ne’e; advogadu no defensór sira-nia funsaun prinsipál maka fó kontribuisaun ba administrasaun Justisa nian ida be di’ak no salvaguarda sidadaun sira-nia direitu no interesse lejítimu; Lei maka regula ezersísiu Advokasia.”

Defensor públiku sira konsideradu nu’udar funsionáriu Estadu nian ne’ebé ninia serbisu mak fo akonsellamentu jurídiku no reprezenta ema hirak ne’ebé la iha kbi’it atu selu ba servisu ida ne’e. Defensor sira ninia serbisu ne’e iha área hotu-hotu iha orden jurídika nian atu iha fali iha Penal no Sivil, no mós iha tribunál bainhira trata kona-ba negosiasaun entre parte sira.

Advogadu privadu mós bele fo servisu ne’ebé hanesan, maske nune’e ne’e tenki selu kolen (maske iha ezemplu sira iha ne’ebé sira la husu atu selu bainhira halo asisténsia jurídika gratuita ruma). Advogadu privadu bele servisu mesak, ho sósiu ruma ka halo parte ba grupu ne’ebé kompostu husi advogadu sira seluk mós, ne’ebé koñesidu ho naran “sosiedade de advogadu” purezemplu sira ne’ebé iha Timor-Leste momentu ida ne’e mak hanesan Vieira de Almeida & Associados, Da Silva Teixeira & Associados, Lafaek Advogados, Abreu e C&C Advogados, CRA Timor, JLA Advogados e Consultores, MDS Legal, SJG Lawyers, Raya e Reis Advogados, JU,S Jurídico Social, Deljos, nst. Advogadu privadu sira presta akonsellamentu jurídika iha área sira ne’ebé oioin tantu ba konflitu sira iha Direitu Sivil nian, relativamente ba divórsiu, prosesu paternidade, kazu kustódia ba labarik sira, tantu iha mós área seluk sirs hanesan kontratu komersiál, empréstimu, bankáriu, laboral no kriminal, nst.

Iha momentu ida ne’e, iha ezersísiu ba sira-nia serbisu, defensor públiku no advogadu sira hakruuk ba prinsípiu ka regra de konduta ne’ebé hanesan (se interesse bele klike iha ne’e). Maske nune’e, iha tempu besik sei iha kriasaun ba Orden dos Advogados iha ne’ebé sei regula espesifikamente Advogadu sira ninia serbisu.

Se itaboot sira interessadu hakarak lee kona-ba publikasaun sira seluk, bele klike iha artigu sira tuirmai ne’e:

Leave a Reply