Lae! Parese tanba maluk barak ne’ebé influensiadu ho lian Inglés mak koko tradús direta lian Environment ba Tetun hodi kria fali termu foun hodi refere ba Ambiente. Neineik no beibeik ema toman tiha hodi uza no haluha tiha katak gramatikalmente iha vokabuláriu Lian Tetun la eziste termu envairomentu.

Liafuan ida ambiente ne’e rasik mai husi liafuan iha Lian Latina ambiens/ambientis ho sentidu ida katak envolve buat ruma ka substánsia, sirkunstásia ka kondisaun lubuk ida ne’ebé objektu ka asaun ruma ezisti ba. Termu ida ne’e iha ninia signifikadu espesializadu iha kontekstu ne’ebé oioin purezemplu:
- Meiu ambiente – Iha biolojia karik ida ne’e refere ba buat moris hotuhotu inklui sira ne’ebé afeta diretamente metabolizmu ka komportamentu husi buat horis ruma ka espésie ruma inklui naroman, ar, bee, rai no buat horis hotuhotu ne’ebé hela hamutuk iha ne’e.
- Ambiente sosial – Iha literatura, istória, no sosiolojia signifika kultura ida ne’ebé indivíduo ida hela ba iha ne’ebé nia hetan ninia edukasaun ka formasaun no iha ema no insitituisaun ida ne’ebé nia interaje ba tantu individualmente ka grupu.
- Ambiente legal – Ida ne’e kompostu husi lei, polítika públika, ajénsia governamental no grupu sira ne’ebé iha poder ba lobby nian, ne’ebé regula ka influensia sosiedade nu’udar ida de’it, tanba ne’e, individuo no organizasaun sira haksumik an ba.
- Ambiente mikrogravitasional – Iha ida ne’e mak fatin ida ne’ebé peskiza iha nível subatómiku nian.
- Ambiente teknolójiku – Iha komputasaun, bele refere ba dadu, prosessu, ka komponente sira ne’ebé laós parámetru eksplísitu husi operasaun ida iha ne’ebé bele afeta ninia rezultadu. Termu ida ne’e aplika mós ba hardware no sistema operasional iha ne’ebé programa ruma ezekuta purezemplu hanesan tuirmai ne’e: Ambiente dezenvolvimentu integradu; Ambiente intelijente; Ambiente serbisu nian ka ambiente desktop; Ambiente serbisu remotu; Ambiente virtual.
Se itaboot sira interessadu hakarak lee publikasaun sira seluk, bele klike iha artigu sira tuirmai ne’e:

Leave a Reply