Etimolojikamente lliafuan komunidade mai husi Lian Latina, communitate, katak ema lubuk ida ne’ebé kompartilla buat ruma. Termu ida ne’e mosu beibeik iha siénsia Ekolojia no Sosiolojia.

Hasees tiha pontu de vista ekolojia nian, komunidade korresponde ba ema lubuk ida iha fatin ida (refere ba populasaun) ka ninia organizasaun sosial (sosiedade). Komunidade ninia limite mak tuir karaterístika sira ne’ebé tuir ninia objektivu, no ida ne’e husi sentidu ida, diferente tebes ho sosiedade, tanba iha komunidade eziste buat ida mak hanesan, ida ne’e refere ba sira-nia interesse, iha ne’ebé bele de’it espesífiku maibé kompostu husi karákter ida hanesan, entretantu sosiedade fali lae, ema bele de’it hela hamutuk iha fatin ida ho interesse ne’ebé mak la hanesan maibé tanba nesessidade mak obriga, purezemplu hela iha sidade ida la signifika katak ema hotu-hotu iha sidade ne’e iha interesse ida de’it, tanba iha sidade ida ninia laran bele de’it eziste komunidade oioin, ne’ebé ninia interesse motivu kontradís ba komunidade seluk, purezemplu komunidade relijiozu sira, komunidade sira ne’ebé hobby ida de’it, hanesan arte marsial sira, múziku sira, artista sira, amador automótivu sira, linguista sjra, adeptu desportu ruma, movimentu kultural sira, grupu sira ne’ebé promove sira-nia identidade, komunidade internet, nst, ne’ebé mak hela hamutuk iha sidade ida de’it.
Bele dehan, komunidade eziste iha sosiedade nia laran, no iha komunidade-nia laran rasik, membru sira fiksa norma sira, sira atu regula sira atu nune’e bele atinje sira nia interesse ne’ebé mak komún. Tuir matenek naín, Fichter, defini katak, komunidade mak grupu territorial ida ne’ebé forma husi indivíduo sira ho relasaun resíproka, ne’ebé serve malu uza meiu komún ida atu atinji objektivu komún ida.
Iha parte seluk, matenek na’in sira hanesan, McMillan no Chavis identifika elementu haat ne’ebé importante iha komunidade mak hanesan tuirmai ne’e:
- Afiliasaun: sentimentu ida pertensénsia nian ka partilla buat ruma ka sentidu ida iha relasaun pessoal ba malun,
- Influénsia: oinsá atu sai úniku ka diferente husi grupu sira seluk importante tebes ba membru sira,
- Reforsu: integrasaun no satisfasaun ba nesessidade sira, purezemplu tulun malu iha tempu susar ka iha tempu kampaña eleitoral,
- Membru sira bele fahe koneksaun emosional entre sira, orgullu, triste, hirus, nst.
Politikamente, komunidade mak grupu husi rai sira ne’ebé halibur hamutuk atu atiinji objekivu komún ida. Purezemplu, komunidade internasionál sira hanesan Uniaun Europeia iha ne’ebé komesa husi naran ida bolu Komunidade Ekonómika Europeia. Ida ne’e mak tópiku de estudu husi matéria Direitu Internasional Públiku nian iha ne’ebé defini komunidade internasional nu’údar assosiasaun husi rai oioin ne’ebé buka atu atinje objektivu ida de’it, purezemplu ONU, ASEAN, CPLP, BRICS, Commonwealth Nations, nst.
Iha meiu oioin atu kategoriza komunidade sira, hanesan tuirmai ne’e:
- Komunidade sira ne’ebé bazeia ba lokalidade ruma: ida ne’e purezemplu bairru ruma, gang ruma, aldeia, postu ka sidade, rejiaun, nasaun até planeta ne’e mós bele hotu kategorizadu iha ne’e.
- Komunidade sira ne’ebé bazeia ba Identidade: ida ne’e konta husi sírkulu ki,’ik sira, estillu subkultura sira, étniku, relijiozu, multikultural ka sivilizasaun pluralistiku, ka komunidade global ne’ebé eziste ohin loron.
- Komunidade sira ne’ebé Bazeia ba Organizasaun: ida ne’e kobre husi organizasaun informal hanesan família ka sírkulu husi kokega ka asosiasaun, ka assosiasaun profissional sira tantu ki’ik, nasionál no internasionál.
- Komunidade Intensional: ida ne’e mak miksu husi tipu tolu iha leten ne’e, ida ne’e koezivu tebes, purezemplu mosteiru, konventu, asrama, ecovillages, housing cooperatives, nst.
Komunidade sai nu’udar solusaun iha moris, no preferénsia ema nian ba moris iha sosiedade. Komunidade eziste iha sosiedade-nia laran, komunidade konsiste husi ema no ema presiza regras, tanba ne’e filafali ba iha temátika báziku ida Ema, Sosiedade no Direitu. Se ema laiha, entaun sosiedade la eziste, sá tan komunidade ne’ebé moris tanba ema mós, nia mós sei la eziste.
Leave a Reply