Sé mak Cícero?

Marcus Tullius Cícero (Lee Kíkero (pronunsiasaun arkáiku) no Sísero (pronunsiasaun vernakular)), moris iha Arpino, Roma Antiga, iha tinan 106 a.K. no mate iha tinan 43 a.K.) mak figura públika ida, advogadu, matenek na’in, filózofu no sketista akadémika Romanu ida ne’ebé koko atu tane no optimiza prinsípiu sira durante krize polítika sira ne’ebé rezulta iha estabelesimentu Impériu Romanu nian. Cícero moris iha époka ida ne’ebé kaótika, iha momentu ida ne’ebé Jenerál Sula, Imperadór Júliu Sezar, Imperadór Agustu, ukun ba. Nia serbi nu’udar majistratura, kargu administrativu ida iha tempu ne’ebá, maske nune’e, nia hakerek obra eskrita barak tebtebes, ne’ebé inklui retórika, filozofia no polítika. Ema ne’e konsideradu nu’udar orador no hakerek nain famozu tebes iha Roma.

Cícero pinta husi hakerek na’in rasik

Nia aprende barak husi filozofia grega (ida ne’e tanba sentru intelektual no matenek na’in sira iha tempu ne’ebá mak husi Grésia Antiga nian inklui Aristóteles), Liafuan barak tebtebes mak ema ida ne’e introdús mai ita, até ita haluha tiha katak nia ne’e eziste, purezemplu evidentia, humanitas, qualitas, quantitas, no essentia, nst. Ida ne’e tanba sá? Ida ne’e bele possível tanba nia husik hela obra eskrita barak tebtebes, kuaze termu latinu hotu-hotu ne’ebé relevante ba área Direitu nian ne’e sobrevive to’o oras ne’e tanba obra sira ne’e assegura didi’ak hela husi matenek na’in sira até oras ne’e. 

Igreja antiga iha tempu ne’ebá deklara katak Cícero ne’e ema pagaun (ka ema la kristaun) ne’ebé justu no tanba ida ne’e ninia obra sira konsideradu nu’udar dignu no merese atu prezerva. Cícero halo konseituasaun kona-ba Direitu, primitivu no abstratu bazeia ba lei sira no kostume antigu nian. Husi obra hotuhotu ne’ebé iha, hirak ida konsege sobrevive ne’e mak iha nain neen kona-ba retórika, no nain ualu kona-ba filozofia nian maske iha barak.

Diskursu sira

Tratadu sira

Karta sira

Leave a Reply