Marcus Tullius Cícero (Lee Kíkero (pronunsiasaun arkáiku) no Sísero (pronunsiasaun vernakular)), moris iha Arpino, Roma Antiga, iha tinan 106 a.K. no mate iha tinan 43 a.K.) mak figura públika ida, advogadu, matenek na’in, filózofu no sketista akadémika Romanu ida ne’ebé koko atu tane no optimiza prinsípiu sira durante krize polítika sira ne’ebé rezulta iha estabelesimentu Impériu Romanu nian. Cícero moris iha époka ida ne’ebé kaótika, iha momentu ida ne’ebé Jenerál Sula, Imperadór Júliu Sezar, Imperadór Agustu, ukun ba. Nia serbi nu’udar majistratura, kargu administrativu ida iha tempu ne’ebá, maske nune’e, nia hakerek obra eskrita barak tebtebes, ne’ebé inklui retórika, filozofia no polítika. Ema ne’e konsideradu nu’udar orador no hakerek nain famozu tebes iha Roma.

Nia aprende barak husi filozofia grega (ida ne’e tanba sentru intelektual no matenek na’in sira iha tempu ne’ebá mak husi Grésia Antiga nian inklui Aristóteles), Liafuan barak tebtebes mak ema ida ne’e introdús mai ita, até ita haluha tiha katak nia ne’e eziste, purezemplu evidentia, humanitas, qualitas, quantitas, no essentia, nst. Ida ne’e tanba sá? Ida ne’e bele possível tanba nia husik hela obra eskrita barak tebtebes, kuaze termu latinu hotu-hotu ne’ebé relevante ba área Direitu nian ne’e sobrevive to’o oras ne’e tanba obra sira ne’e assegura didi’ak hela husi matenek na’in sira até oras ne’e.
Igreja antiga iha tempu ne’ebá deklara katak Cícero ne’e ema pagaun (ka ema la kristaun) ne’ebé justu no tanba ida ne’e ninia obra sira konsideradu nu’udar dignu no merese atu prezerva. Cícero halo konseituasaun kona-ba Direitu, primitivu no abstratu bazeia ba lei sira no kostume antigu nian. Husi obra hotuhotu ne’ebé iha, hirak ida konsege sobrevive ne’e mak iha nain neen kona-ba retórika, no nain ualu kona-ba filozofia nian maske iha barak.
Diskursu sira
- Pro Quinctio
- Pro Roscio Amerino
- In Verrem
- Pro Fonteio
- Pro Caecina
- Pro Cluentio
- De Imperio Gnaei Pompei ka De Lege Manilia
- De Lege Agraria
- In Catilinam
- Pro Rabirio Perduellionis Reo
- Pro Sulla
- Pro Archia Poeta
- Pro Flacco
- Post Reditum in Senatu
- Post Reditum ad Quirites
- De Domo Sua
- De Haruspicum Responsis
- Pro Sestio
- In Vatinium
- Pro Caelio
- De Provinciis Consularibus
- Pro Balbo
- In Pisonem
- Pro Rabirio Postumo
- Pro Milone
- Pro Marcello
- Pro Ligario
- Pro Deiotaro
- Philippicae
Tratadu sira
- De Oratore ad Quintum fratrem libri tres
- De Re Publica
- O Sonho de Cipião
- De Legibus
- Brutus
- Orator
- Hortensius
- Consolatio
- Academica
- De Finibus Bonorum et Malorum
- Tusculanae Quaestiones
- De Natura Deorum
- Topica
- De Divinatione
- De Fato
- De Amicitia
- Cato Maior de Senectute
- Laelius de Amicitia
- De Gloria
- De Officiis
Leave a Reply